เขียน : ทวีทรัพย์ แซ่เตียว
รูปแบบความบันเทิงร่วมสมัยในมือคุณ
ทำความรู้จัก Vertical Micro Drama สิ่งใดคือ ละครแนวตั้ง
‘ดอกฟ้ากับหมาวัด’
‘ข้ามภพข้ามชาติ’
‘ฉันเป็นประธานบริษัท’
พล็อตจำเจที่ชวนให้นึกถึงละครยุคเก่า ถูกนำกลับมาเล่าใหม่บนจอมือถือในอัตราส่วน 9:16 ความยาวตอนละไม่เกิน 3 นาที ไหลผ่านหน้าฟีดติ๊กต็อก พร้อมเสียงพากย์จากเอไอ จนผู้ชมเผลอหยุดดูต่อเนื่องแบบไม่รู้ตัว ปรากฏการณ์นี้คือ Vertical Micro Drama หรือละครแนวตั้ง รูปแบบความบันเทิงจากสาธารณรัฐประชาชนจีนที่เข้ามาฉีกขนบการดูละครแบบเดิม ด้วยการเล่าเรื่องที่กระชับ เร็ว และออกแบบมาเพื่อการรับชมบนสมาร์ตโฟนโดยไม่ต้องหมุนจอหรือใช้เวลาเกินความจำเป็น เพียงปลายนิ้วสไลด์เพื่อเลื่อนไปยังตอนถัดไป ผู้ชมก็สามารถไล่ตามเส้นเรื่องได้ต่อเนื่อง หรือจะหยุดพักไว้ตรงไหนก็ได้ตามจังหวะของตัวเอง
ละครคุณธรรมแนวตั้ง หรือที่ในภาษาจีนเรียกว่า “Duanju” เริ่มต้นจากแพลตฟอร์มวิดีโอขนาดใหญ่อย่าง Douyin (TikTok จีน) และ Kuaishou ก่อนจะขยายตัวสู่แอปพลิเคชันเฉพาะทาง เช่น DramaBox, ReelShort และ Red Fruit จากงานวิจัย Micro-drama in the Digital Era: An Analytical Overview of the Emerging Micro-drama Industry (2025) เผย ในปี 2024 ประเทศจีนคือผู้นำระดับโลกด้านความบันเทิงรูปแบบ Micro Drama โดยมีมูลค่าตลาดกว่า 50,440 ล้านหยวน (ประมาณ 2.4 แสนล้านบาท) ซึ่งเติบโตขึ้น 34.9% เมื่อเทียบกับปี 2023 ผลจากการตอบรับพฤติกรรมผู้ชมยุคใหม่ โดยเฉพาะคนเมืองที่มีเวลาจำกัด ด้วยจุดขายด้านการตัดต่อเร้าอารมณ์และการหักมุมต่อเนื่อง จนกลายเป็นหนึ่งในรูปแบบความบันเทิงที่เติบโตเร็วที่สุดในยุคสมาร์ตโฟน
การเติบโตของละครแนวตั้งในช่วงปี 2024 จากแพลตฟอร์มละครแนวตั้งอย่าง ReelShort มียอดดาวน์โหลดกว่า 100 ล้านครั้งทั่วโลก โดยเฉพาะในตลาดจีน สำหรับประเทศไทย ข้อมูลจากเว็บไซต์ Real Reel ระบุว่า ในเดือนกรกฎาคม 2568 ไทยติด 1 ใน 10 อันดับแรกของโลกด้านยอดดาวน์โหลดซีรีส์แนวตั้ง สะท้อนให้เห็นถึงความสนใจของผู้บริโภคชาวไทยที่มีต่อเนื้อหาละครจีนแนวตั้งอย่างชัดเจน
“ปกติดูซีรีส์จีนแนวนอน แต่พอมีละครจีนแนวตั้งเข้ามา
ก็หันมาดูแนวตั้งมากขึ้น เพราะใช้เวลาไม่นานและดูจบได้เร็วกว่า”
พีรพัฒน์ ซูทตัน นักเรียนแลกเปลี่ยนชาวไทย ณ มหาวิทยาลัยซีหนาน มณฑลฉงชิ่ง
สาธารณรัฐประชาชนจีน
พีรพัฒน์ ซูทตัน หรือ พี นักเรียนแลกเปลี่ยนชาวไทย ณ มหาวิทยาลัยซีหนาน มณฑลฉงชิ่ง สาธารณรัฐประชาชนจีน มองว่าการเข้ามาของละครจีนแนวตั้งทำให้ชีวิตง่ายขึ้นต่อการเลือกดูสื่อบันเทิง จากปกติที่ตัดสินใจหนังจากปกซึ่งมีข้อจำกัด เพราะไม่สามารถเลือกหรือตัดสินใจได้ เพราะไม่รู้เนื้อเรื่องเป็นอย่างไร และการหาตัวอย่างหนังก็ยาก แต่ละครจีนแนวตั้งอัลกอริทึมดันมาขึ้นหน้าฟีดเอง และละครจีนแนวตั้งมักจะเล่าเรื่องเร็วและทำให้ตัดสินใจได้ทันทีว่าอยากดูต่อหรือไม่ ถ้าเนื้อเรื่องน่าสนใจหรือสนุกก็ตาไปดูต่อได้เรื่อย ๆ แต่ถ้าไม่สนุกก็แค่เลื่อนผ่าน
พีเล่าว่า ในจีนเองก็ได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก โดยเฉพาะในกลุ่มวัยทำงานและวัยกลางคน จากที่เห็นในที่ทำงาน หลายคนดูเพื่อฆ่าเวลา รวมถึงพีเองที่กลายเป็นผู้เสพหลักเช่นกัน และย้ายจากการดูละครแนวนอนมาเป็นแนวตั้ง เพราะรู้สึกว่าสะดวกกว่า ไม่ต้องใช้เวลานานเหมือนละครยาว ซึ่งตอบโจทย์ข้อจำกัดด้านเวลาได้ดีกว่า
WeTV
“จากเดิมที่ซีรีส์จีนมักยาวเป็นสิบ ๆ ตอน สู่มินิซีรีส์หรือละครแนวตั้งที่ตอบโจทย์ผู้ชมยุคนี้สุด ๆ ดูบนมือถือได้ ใช้เวลาแค่ตอนละ 2 นาที
ถือเป็นรูปแบบที่ปฏิวัติทั้งงานเขียนและงานโปรดักชัน
เพื่อปรับตัวของคอนเทนต์ตามพฤติกรรมผู้ชมยุคใหม่อย่างแท้จริง”
ณัฐพร รุ่งขจรกลิ่น Country Manager WeTV Thailand
ณัฐพร รุ่งขจรกลิ่น Country Manager แพลตฟอร์มสื่อบันเทิงจีนอย่าง WeTV Thailand ได้กล่าวถึงเทรนด์ใหม่อย่างละครแนวตั้งบนเวทีเสวนาในหัวข้อ “จากกระบี่เย้ยยุทธจักรถึงสตรีมมิง: พลัง C-Pop & ดาราจีน” ในงาน Thai–Chinese Golden Fest 2025 ที่จัดขึ้นเนื่องในวาระครบรอบ 50 ปีความสัมพันธ์ไทย-จีน โดย มติชน ณ True Digital Park โดยมองว่ารูปแบบความบันเทิงดังกล่าวเป็นโอกาสในการต่อยอดทางธุรกิจ และการนำมาอยู่ในแพลตฟอร์ม WeTV สะท้อนให้เห็นว่าความนิยมของผู้ชมกำลังถูกนำมาต่อยอดเป็นทางเลือกคอนเทนต์ใหม่บนแพลตฟอร์ม
“ซีรีส์จีนแนวตั้งเข้ามาเติมเต็มโลกแฟนตาซี เพราะไม่ต้องคิดเยอะ
ดูไปได้เรื่อยๆ แพลตฟอร์มใหม่ที่มาตอบโจทย์คนในปัจจุบันสามารถฟังเสียงพากย์ไทยและทำอย่างอื่นไปได้ด้วย”
ปรภาว์ สมบัติเปี่ยม Head of Marketing จาก WeTV Thailand
ปรภาว์ สมบัติเปี่ยม Head of Marketing จาก WeTV Thailand กล่าวเสริมในงานเสวนาเดียวกัน ถึงการปรากฏของละครจีนแนวตั้งในแพลตฟอร์ม อันเข้ากับไลฟ์สไตล์ผู้ชมไทยที่อยากเสพคอนเทนต์แบบรวดเร็วและทันทีทันใด
สูตรสำเร็จของละครจีนแนวตั้งภายใต้เครืองมือและกลไกลการเล่าเรื่อง
ถอดรหัสการเล่าเรื่องผ่านมุมมองนักเขียนบทและนักรีวิวหนัง
“พล็อตง่าย ๆ เข้าใจไม่ยาก ให้คนดูโฟกัสแค่ตัวละครหรือนักแสดง ผ่านคาแรกเตอร์ร้ายก็ร้ายให้สุด ดีก็ดีให้สุด”
อาจารย์ธนพล เชาวน์วานิชย์ อาจารย์ประจำภาควิชาภาพยนตร์ คณะนิเทศศาสตร์
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
อาจารย์ธนพล เชาวน์วานิชย์ อาจารย์ประจำภาควิชาภาพยนตร์ คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ผู้เชี่ยวชาญด้านการเขียนบทซีรีส์ หนึ่งในทีมเขียนบทซีรีส์ Hormones วัยว้าวุ่น มองว่าการเล่าเรื่องของละครจีนแนวตั้ง มีข้อจำกัดของขนาดตอนที่มีความสั้นเพียง 2 ถึง 3 นาที ทำให้คนดูไม่ต้องการความซับซ้อนของเนื้อหา เพราะละครจีนแนวตั้งมีปัจจัยด้านเวลามาเกี่ยวข้อง อาศัยแก่นหลักคือ ทำยังไงก็ให้คนดูอยากดูต่อภายใน 3 นาที หากเปรียบเทียบกับละครโทรทัศน์ หรือซีรีส์ขนาดยาวตอนละ 30 ถึง 40 นาที มีกลไกลที่คล้ายกัน เมื่อถึงจุดหนึ่งจะทำงานกับคนดูโดยทำให้รู้สึกอยากดูต่อ แต่แตกต่างกันตรงที่ละครจีนแนวตั้งจะสร้างกลไกลเหล่านี้ภายใน 2 นาที จึงนำมาสู่ข้อจำกัดด้านสุนทรียศาสตร์ทางภาพยนตร์ด้วยอัตราส่วนที่แคบ จึงถ่ายทอดองค์ประกอบศิลป์ได้น้อยกว่าพื้นที่แนวนอน
นอกจากนี้นักแสดงและตัวละครเป็นหนึ่งในปัจจัยที่ทำงานควบคู่ไปกับการเล่าเรื่อง ละครจีนแนวตั้งมักใช้นักแสดงที่หน้าตาดี และใช้เทคนิคมุมกล้องแบบระยะใกล้ (close Up) เพื่อสร้างภาวะความสัมพันธ์แบบฝ่ายเดียว (parasocial) ซึ่งเป็นภาวะที่ทำให้คนดูรู้สึกใกล้ชิด ผูกพัน และสนิทสนมกับตัวละครผ่านขนาดจอมือถือ ยิ่งทำให้คนดูรู้สึกใกล้ชิดกับตัวละครมากขึ้น
“วิธีคิดของละครแนวตั้งทำเพื่อคนดูร้อยเปอร์เซ็นต์เต็ม ทำมาเพื่อให้คนได้ดูเยอะมากที่สุด สิ่งที่ละครจีนทำคือการพูดในสิ่งที่ทุกคนสามารถเข้าร่วมกันได้มากที่สุด มันเลยต้องเป็นอะไรที่มีความซับซ้อนน้อยที่สุด”
คุณธรณิน เผือกโสภา เจ้าของเพจตีลังกาดูหนัง
อีกหนึ่งเสียงตอกย้ำสูตรสำเร็จของละครแนวตั้งจาก คุณดรีม ธรณิน เผือกโสภา เจ้าของเพจตีลังกาดูหนังที่มีผู้ติดตามกว่า 1 แสนคน มองว่าการเกิดขึ้นของละครจีนแนวตั้ง มีจุดประสงค์เพื่อสนองความต้องการคนดูผ่านเนื้อเรื่องที่ไม่ซับซ้อน เพราะมีเวลาแค่ 5 วินาทีแข่งกับนิ้วของคนดูที่จะเลื่อนผ่าน แต่ในมุมมองของคนรีวิวภาพยนตร์ คุณดรีมมองว่า สุดท้ายกลไกลละครแนวตั้งก็สามารถทำงานกับความรู้สึกคนดูเช่นเดียวกัน
อัตราส่วนแนวตั้งเคยถูกหยิบนำมาเป็นส่วนหนึ่งของวิธีการเล่าเรื่องเช่นเดียวกัน Blackout บาร์ลับที่ไม่มีในโลก ซีรีส์ปี 2021 ผลงานของค่ายนาดาวบางกอกที่เลือกหยิบภาพแนวตั้งเพื่อบอกเล่าเรื่องราวตัวละคร 4 คนที่เเที่ยวกัน ณ บาร์ลับแห่งหนึ่งชื่อ ‘เอเดน’ แม้จะแปลกใหม่แต่กลับไม่ค่อยประสบความสำเร็จนัก ทั้งนี้อาจารย์ธนพลกล่าวว่า ผู้กำกับซีรีส์เรื่องนี้ ตั้งใจทำให้คนดูรู้สึกอึดอัดจากพื้นที่สีดำที่เหลือบนจอแนวนอน ตลอดเวลา 30 นาที
“มือถือเปรียบเสมือนอวัยวะหนึ่งของมนุษย์ และมนุษย์เคยชินกับการไถ่หน้าจอไปเรื่อย ๆ จนนำมามาสู่วิธีการคิดของผู้สร้างเพื่อตอบโจทย์พฤติกรรมของมนุษย์”
อาจารย์ธนพล เชาวน์วานิชย์ อาจารย์ประจำภาควิชาภาพยนตร์ คณะนิเทศศาสตร์
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
อาจารย์ธนพล ยังมองว่ามือถือและแพลตฟอร์มคือปัจจัยหลักเมื่อพฤติกรรมคนในปัจจุบัน มีการบริโภคสื่อที่เน้นความรวดเร็ว และมีขนาดสั้น ทำให้เกิดความคิดการสร้างภาพยนตร์ที่มีขนาดกระชับตอบโจทย์พฤติกรรมของมนุษย์ เมื่อเปรียบเทียบการดูหนังในโรงภาพยนตร์ ธรรมชาติของสื่อไม่ได้ถูกรบกวนจากสิ่งรอบข้าง และทำให้เราสามารถจดจ่อกับจอที่มีขนาดใหญ่ ในทางกลับกันละครแนวตั้งบังคับให้เราไถ่หน้าจอเพื่อตามติดเนื้อเรื่องไปเรื่อย ๆ จนไม่มีที่สิ้นสุด จนนำไปสู่ช่องทางเศรษฐกิจและการหารายได้ของผู้สร้าง
“ปัจจัยสำคัญขึ้นอยู่กับอุปกรณ์ เมื่อมือถือถูกออกแบบมาให้เป็นแนวตั้ง และละครจึงถูกสร้างออกมาเป็นละครจีนแนวตั้ง”
คุณธรณิน เผือกโสภา เจ้าของเพจตีลังกาดูหนัง
ในมุมมองของนักรีวิวหนังและคนในวงการภาพยนตร์และสื่อแนวนอน คุณดรีม เห็นด้วยว่าอุปกรณ์เป็นปัจจัยสำคัญ แม้ว่าสายตาของมนุษย์มองโลกเป็นแนวนอน แต่อุปกรณ์มือถือถูกออกแบบมาให้เป็นแนวตั้ง ดังนั้นการเกิดขึ้นของละครแนวตั้งจึงมากจากการปรับเปลี่ยนของให้เข้ากับรูปแบบการบริโภคสื่อของมนุษย์ในปัจจุบัน
ความง่ายในการเข้าถึงเพียงแค่มีโทรศัพท์มือถือและกระบวนการคิดพล็อต นำมาสู่การตั้งคำถามด้านสุนทรียภาพ ทั้งในมุมมองของคนเขียนบทและนักรีวิวหนังต่างมองว่าละครจีนแนวตั้งคือสุนทรียศาสตร์แบบหนึ่ง เพียงแค่มีข้อจำกัดและจุดประสงค์ด้านธุรกิจมาเกี่ยวข้องมากกว่า ซึ่งแตกต่างจากสุนทรียภาพของภาพยนตร์หรือละครโทรทัศน์ดั้งเดิม ที่สามารถเล่าเรื่องได้เยอะกว่าผ่านขนาดจอที่กว้าง และไร้ข้อจำกัดด้านเวลา
จากละครพล็อตจำเจสู่เครื่องจักรทางเศรษฐกิจ
จุดยุทธศาสตร์ละครจีนแนวตั้งกับการบุกตลาดโลก
ละครสั้นจีนกำลังได้รับความนิยมไปทั่วโลก เอเชียตะวันออกเฉียงใต้คือจุดหมายปลายทางยอดนิยมในการส่งออก จากรายงานล่าสุดของ City News Service ระบุว่า ตลาดเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ได้กลายเป็นจุดยุทธศาสตร์ของละครสั้นจีน โดยมียอดดาวน์โหลดแอปพลิเคชันประเภทนี้สูงกว่าอเมริกาเหนือในปีที่ผ่านมา นอกจากนี้ ข้อมูลยังชี้ให้เห็นว่ารายได้จากตลาดต่างประเทศพุ่งสูงขึ้นอย่างก้าวกระโดด จาก 6.4 ล้านดอลลาร์สหรัฐในเดือนกรกฎาคม 2023 ทะยานขึ้นสู่ 59.7 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 2,000 ล้านบาท) ในช่วงเวลาเพียงหนึ่งปี ซึ่งไม่ได้มาจากการโฆษณาเพียงอย่างเดียว แต่รวมถึงการจ่ายเพื่อปลดล็อคเนื้อหา
งานสัปดาห์ความร่วมมือพันธมิตรสื่ออาเซียน (Asean Media Partners Cooperation Week)
ที่เมืองกุ้ยหลิน สาธารณรัฐประชาชนจีน
จากงานสัมมนาพันธมิตรสื่อมวลชนอาเซียน (ASEAN Media Partners) ซึ่งจัดขึ้น ณ ฐานการผลิตของ China Media Group (CMG) ในเมืองซานย่า มณฑลไหหลำ เมื่อวันที่ 8 พฤษศจิกายน 2024 ได้มีการหยิบยกประเด็นที่น่าสนใจเกี่ยวกับ “ภูมิทัศน์สื่อบันเทิงรูปแบบใหม่” ที่กำลังสั่นสะเทือนวงการ นั่นคือกระแสความนิยมของ “ละครสั้น” (Micro-dramas) ภายในวงเสวนา เสียงสะท้อนจากตัวแทนสื่อมวลชนหลายประเทศยืนยันตรงกันว่า คอนเทนต์รูปแบบนี้ไม่ได้เป็นเพียงกระแสชั่วคราว แต่กำลังกลายเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตผู้ชม มาลู ทาโลซิก บาร์โทโลเม (Malou Talosig-Bartolome) ผู้สื่อข่าวอาวุโสจาก BusinessMirror ของฟิลิปปินส์ เปิดเผยในฐานะผู้เข้าร่วมงานว่า ตนเองตกอยู่ภายใต้มนต์สะกดของละครสั้นเหล่านี้ ถึงขั้นที่ว่าเคยดูติดต่อกันนานถึงสองเดือน เนื่องจากเนื้อหาที่ดำเนินเรื่องฉับไวและดึงดูดใจจนยากจะละสายตา
แอนเจลิก้า มาร์เวล่า (Angelica Marvela) ผู้ประกาศข่าวจาก Radio of the Republic of Indonesia ชี้ให้เห็นว่า เนื้อหาของละครสั้นมักสะท้อนภาพชีวิตประจำวัน ความขัดแย้งในครอบครัว และเรื่องราวความรักที่จับต้องได้ ซึ่งเป็นสิ่งที่ผู้ชมในอินโดนีเซียและประเทศเพื่อนบ้านรู้สึกมีอารมณ์ร่วม ได้ง่ายกว่าละครจากฝั่งตะวันตก สอดคล้องกับมุมมองของ เซยาร์ จ่อ วิน (Zayar Kyaw Win) ผู้ผลิตรายการจากเมียนมาที่มองว่า ค่านิยมเรื่องความกตัญญูหรือวีรบุรุษผู้ผดุงความยุติธรรมในละครจีน ยังคงเป็นสิ่งที่ตรึงใจผู้ชมในท้องถิ่นเสมอมา
เพื่อตอบรับกระแสละครสั้นที่กำลังเติบโต หน่วยงานท้องถิ่นในจีนโดยเฉพาะอำเภอหลิงสุ่ย มณฑลไหหลำ ได้เร่งผลักดันพื้นที่ให้เป็นฐานการผลิตระดับนานาชาติผ่าน Sea Breeze International Movie Studios สตูดิโอครบวงจรที่ให้บริการตั้งแต่การผลิตจนถึงจัดจำหน่าย ซึ่งตั้งอยู่บนทำเลยุทธศาสตร์ใกล้ชิดเวียดนามและอาเซียน นับตั้งแต่เปิดตัวเมื่อเดือนสิงหาคมปี 2024 จนถึงกันยายนปี 2025 ที่รองรับการผลิตไปแล้วกว่า 80 เรื่อง โดยจุดเด่นอยู่ที่ความพร้อมของฉากจำลองกว่า 90 รูปแบบที่สามารถปรับเปลี่ยนให้เป็นโรงพยาบาลไทย คุก บ่อนคาสิโน หรือเลานจ์สุดหรูได้ในพริบตา ผนวกกับสถาปัตยกรรมและพรรณไม้เขตร้อนในพื้นที่ ทำให้เอื้อต่อการถ่ายทำฉากต่างประเทศให้สมจริงเพื่อตอบโจทย์ผู้ชมอาเซียนโดยเฉพาะ
นอกเหนือจากความพร้อมด้านสถานที่ ปัจจัยสำคัญที่ดึงดูดผู้ประกอบการคือ แต้มต่อทางเศรษฐกิจจากนโยบายท่าเรือการค้าเสรีของมณฑณไหหลำ รัฐบาลท้องถิ่นได้มอบสิทธิประโยชน์จูงใจด้วยการ ยกเว้นค่าเช่าในปีแรก และลดราคาลงครึ่งหนึ่งในอีกสองปีถัดไป พร้อมทั้งสิทธิลดหย่อนภาษีเงินได้นิติบุคคลเหลือเพียงร้อยละ 15 ซึ่งต่ำกว่าอัตราทั่วไปถึงร้อยละ 10 มาตรการเหล่านี้ช่วยลดต้นทุนคงที่ทั้งด้านภาษี แรงงาน และสถานที่อย่างมีนัยสำคัญ ส่งผลให้ไหหลำกลายเป็นหมุดหมายสำคัญที่ผู้ผลิตละครสั้นต่างมุ่งหน้าเข้ามาลงทุนเพื่อรุกตลาดต่างประเทศ ซึ่งประเทศไทยคือหนึ่งในเป้าหมาย
ล่าสุด เมื่อวันที่ 28 พฤศจิกายน 2025 ช่อง 3 ได้จับมือกับจีน ภายใต้ความร่วมมือระหว่างบริษัท Ethnic Relics Culture จากประเทศจีน และ LOVE DRAMA COMPANY LIMITED ของไทย เปิดกล้องมินิซีรีส์ไทย-จีนแนวโรแมนติก-ดราม่าเรื่อง สาวไทยข้ามภพป่วนใจแม่ทัพ และปิดกล้องเมื่อวันที่ 4 ธันวาคมที่ผ่านมา ความเคลื่อนไหวดังกล่าวสะท้อนให้เห็นอิทธิพลของละครจีนแนวตั้งที่ทำให้ผู้ผลิตไทยเปิดรับรูปแบบการเล่าเรื่องแบบใหม่ และการตีตลาดไทยของผู้ผลิตจีน
ทั้งหมดนี้คือหลักฐานเชิงประจักษ์ว่า Vertical Micro Drama ไม่ใช่เพียงกระแสความบันเทิงฉาบฉวย แต่คือนวัตกรรมทางวัฒนธรรมที่ถูกออกแบบมาเพื่อตอบสนองจังหวะชีวิตของมนุษย์ในยุคดิจิทัล จากพล็อตเรื่องที่เคยถูกมองว่าจำเจ กลายมาเป็นอาวุธทางเศรษฐกิจชิ้นใหม่ที่จีนใช้เจาะทะลวงวัฒนธรรมไปทั่วโลก โดยมีหน้าจอมือถือสี่เหลี่ยมผืนผ้าเป็นสมรภูมิ เมื่อพรมแดนระหว่างผู้ผลิตและผู้เสพถูกย่อให้เหลือเพียงปลายนิ้วสัมผัส
นิสิตนักศึกษา 
เขียน : ทวีทรัพย์ แซ่เตียว
รูปแบบความบันเทิงร่วมสมัยในมือคุณ
ทำความรู้จัก Vertical Micro Drama สิ่งใดคือ ละครแนวตั้ง
‘ดอกฟ้ากับหมาวัด’
‘ข้ามภพข้ามชาติ’
‘ฉันเป็นประธานบริษัท’
พล็อตจำเจที่ชวนให้นึกถึงละครยุคเก่า ถูกนำกลับมาเล่าใหม่บนจอมือถือในอัตราส่วน 9:16 ความยาวตอนละไม่เกิน 3 นาที ไหลผ่านหน้าฟีดติ๊กต็อก พร้อมเสียงพากย์จากเอไอ จนผู้ชมเผลอหยุดดูต่อเนื่องแบบไม่รู้ตัว ปรากฏการณ์นี้คือ Vertical Micro Drama หรือละครแนวตั้ง รูปแบบความบันเทิงจากสาธารณรัฐประชาชนจีนที่เข้ามาฉีกขนบการดูละครแบบเดิม ด้วยการเล่าเรื่องที่กระชับ เร็ว และออกแบบมาเพื่อการรับชมบนสมาร์ตโฟนโดยไม่ต้องหมุนจอหรือใช้เวลาเกินความจำเป็น เพียงปลายนิ้วสไลด์เพื่อเลื่อนไปยังตอนถัดไป ผู้ชมก็สามารถไล่ตามเส้นเรื่องได้ต่อเนื่อง หรือจะหยุดพักไว้ตรงไหนก็ได้ตามจังหวะของตัวเอง
ละครคุณธรรมแนวตั้ง หรือที่ในภาษาจีนเรียกว่า “Duanju” เริ่มต้นจากแพลตฟอร์มวิดีโอขนาดใหญ่อย่าง Douyin (TikTok จีน) และ Kuaishou ก่อนจะขยายตัวสู่แอปพลิเคชันเฉพาะทาง เช่น DramaBox, ReelShort และ Red Fruit จากงานวิจัย Micro-drama in the Digital Era: An Analytical Overview of the Emerging Micro-drama Industry (2025) เผย ในปี 2024 ประเทศจีนคือผู้นำระดับโลกด้านความบันเทิงรูปแบบ Micro Drama โดยมีมูลค่าตลาดกว่า 50,440 ล้านหยวน (ประมาณ 2.4 แสนล้านบาท) ซึ่งเติบโตขึ้น 34.9% เมื่อเทียบกับปี 2023 ผลจากการตอบรับพฤติกรรมผู้ชมยุคใหม่ โดยเฉพาะคนเมืองที่มีเวลาจำกัด ด้วยจุดขายด้านการตัดต่อเร้าอารมณ์และการหักมุมต่อเนื่อง จนกลายเป็นหนึ่งในรูปแบบความบันเทิงที่เติบโตเร็วที่สุดในยุคสมาร์ตโฟน
การเติบโตของละครแนวตั้งในช่วงปี 2024 จากแพลตฟอร์มละครแนวตั้งอย่าง ReelShort มียอดดาวน์โหลดกว่า 100 ล้านครั้งทั่วโลก โดยเฉพาะในตลาดจีน สำหรับประเทศไทย ข้อมูลจากเว็บไซต์ Real Reel ระบุว่า ในเดือนกรกฎาคม 2568 ไทยติด 1 ใน 10 อันดับแรกของโลกด้านยอดดาวน์โหลดซีรีส์แนวตั้ง สะท้อนให้เห็นถึงความสนใจของผู้บริโภคชาวไทยที่มีต่อเนื้อหาละครจีนแนวตั้งอย่างชัดเจน
พีรพัฒน์ ซูทตัน หรือ พี นักเรียนแลกเปลี่ยนชาวไทย ณ มหาวิทยาลัยซีหนาน มณฑลฉงชิ่ง สาธารณรัฐประชาชนจีน มองว่าการเข้ามาของละครจีนแนวตั้งทำให้ชีวิตง่ายขึ้นต่อการเลือกดูสื่อบันเทิง จากปกติที่ตัดสินใจหนังจากปกซึ่งมีข้อจำกัด เพราะไม่สามารถเลือกหรือตัดสินใจได้ เพราะไม่รู้เนื้อเรื่องเป็นอย่างไร และการหาตัวอย่างหนังก็ยาก แต่ละครจีนแนวตั้งอัลกอริทึมดันมาขึ้นหน้าฟีดเอง และละครจีนแนวตั้งมักจะเล่าเรื่องเร็วและทำให้ตัดสินใจได้ทันทีว่าอยากดูต่อหรือไม่ ถ้าเนื้อเรื่องน่าสนใจหรือสนุกก็ตาไปดูต่อได้เรื่อย ๆ แต่ถ้าไม่สนุกก็แค่เลื่อนผ่าน
พีเล่าว่า ในจีนเองก็ได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก โดยเฉพาะในกลุ่มวัยทำงานและวัยกลางคน จากที่เห็นในที่ทำงาน หลายคนดูเพื่อฆ่าเวลา รวมถึงพีเองที่กลายเป็นผู้เสพหลักเช่นกัน และย้ายจากการดูละครแนวนอนมาเป็นแนวตั้ง เพราะรู้สึกว่าสะดวกกว่า ไม่ต้องใช้เวลานานเหมือนละครยาว ซึ่งตอบโจทย์ข้อจำกัดด้านเวลาได้ดีกว่า
ณัฐพร รุ่งขจรกลิ่น Country Manager แพลตฟอร์มสื่อบันเทิงจีนอย่าง WeTV Thailand ได้กล่าวถึงเทรนด์ใหม่อย่างละครแนวตั้งบนเวทีเสวนาในหัวข้อ “จากกระบี่เย้ยยุทธจักรถึงสตรีมมิง: พลัง C-Pop & ดาราจีน” ในงาน Thai–Chinese Golden Fest 2025 ที่จัดขึ้นเนื่องในวาระครบรอบ 50 ปีความสัมพันธ์ไทย-จีน โดย มติชน ณ True Digital Park โดยมองว่ารูปแบบความบันเทิงดังกล่าวเป็นโอกาสในการต่อยอดทางธุรกิจ และการนำมาอยู่ในแพลตฟอร์ม WeTV สะท้อนให้เห็นว่าความนิยมของผู้ชมกำลังถูกนำมาต่อยอดเป็นทางเลือกคอนเทนต์ใหม่บนแพลตฟอร์ม
ปรภาว์ สมบัติเปี่ยม Head of Marketing จาก WeTV Thailand กล่าวเสริมในงานเสวนาเดียวกัน ถึงการปรากฏของละครจีนแนวตั้งในแพลตฟอร์ม อันเข้ากับไลฟ์สไตล์ผู้ชมไทยที่อยากเสพคอนเทนต์แบบรวดเร็วและทันทีทันใด
สูตรสำเร็จของละครจีนแนวตั้งภายใต้เครืองมือและกลไกลการเล่าเรื่อง
ถอดรหัสการเล่าเรื่องผ่านมุมมองนักเขียนบทและนักรีวิวหนัง
อาจารย์ธนพล เชาวน์วานิชย์ อาจารย์ประจำภาควิชาภาพยนตร์ คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ผู้เชี่ยวชาญด้านการเขียนบทซีรีส์ หนึ่งในทีมเขียนบทซีรีส์ Hormones วัยว้าวุ่น มองว่าการเล่าเรื่องของละครจีนแนวตั้ง มีข้อจำกัดของขนาดตอนที่มีความสั้นเพียง 2 ถึง 3 นาที ทำให้คนดูไม่ต้องการความซับซ้อนของเนื้อหา เพราะละครจีนแนวตั้งมีปัจจัยด้านเวลามาเกี่ยวข้อง อาศัยแก่นหลักคือ ทำยังไงก็ให้คนดูอยากดูต่อภายใน 3 นาที หากเปรียบเทียบกับละครโทรทัศน์ หรือซีรีส์ขนาดยาวตอนละ 30 ถึง 40 นาที มีกลไกลที่คล้ายกัน เมื่อถึงจุดหนึ่งจะทำงานกับคนดูโดยทำให้รู้สึกอยากดูต่อ แต่แตกต่างกันตรงที่ละครจีนแนวตั้งจะสร้างกลไกลเหล่านี้ภายใน 2 นาที จึงนำมาสู่ข้อจำกัดด้านสุนทรียศาสตร์ทางภาพยนตร์ด้วยอัตราส่วนที่แคบ จึงถ่ายทอดองค์ประกอบศิลป์ได้น้อยกว่าพื้นที่แนวนอน
นอกจากนี้นักแสดงและตัวละครเป็นหนึ่งในปัจจัยที่ทำงานควบคู่ไปกับการเล่าเรื่อง ละครจีนแนวตั้งมักใช้นักแสดงที่หน้าตาดี และใช้เทคนิคมุมกล้องแบบระยะใกล้ (close Up) เพื่อสร้างภาวะความสัมพันธ์แบบฝ่ายเดียว (parasocial) ซึ่งเป็นภาวะที่ทำให้คนดูรู้สึกใกล้ชิด ผูกพัน และสนิทสนมกับตัวละครผ่านขนาดจอมือถือ ยิ่งทำให้คนดูรู้สึกใกล้ชิดกับตัวละครมากขึ้น
อีกหนึ่งเสียงตอกย้ำสูตรสำเร็จของละครแนวตั้งจาก คุณดรีม ธรณิน เผือกโสภา เจ้าของเพจตีลังกาดูหนังที่มีผู้ติดตามกว่า 1 แสนคน มองว่าการเกิดขึ้นของละครจีนแนวตั้ง มีจุดประสงค์เพื่อสนองความต้องการคนดูผ่านเนื้อเรื่องที่ไม่ซับซ้อน เพราะมีเวลาแค่ 5 วินาทีแข่งกับนิ้วของคนดูที่จะเลื่อนผ่าน แต่ในมุมมองของคนรีวิวภาพยนตร์ คุณดรีมมองว่า สุดท้ายกลไกลละครแนวตั้งก็สามารถทำงานกับความรู้สึกคนดูเช่นเดียวกัน
อัตราส่วนแนวตั้งเคยถูกหยิบนำมาเป็นส่วนหนึ่งของวิธีการเล่าเรื่องเช่นเดียวกัน Blackout บาร์ลับที่ไม่มีในโลก ซีรีส์ปี 2021 ผลงานของค่ายนาดาวบางกอกที่เลือกหยิบภาพแนวตั้งเพื่อบอกเล่าเรื่องราวตัวละคร 4 คนที่เเที่ยวกัน ณ บาร์ลับแห่งหนึ่งชื่อ ‘เอเดน’ แม้จะแปลกใหม่แต่กลับไม่ค่อยประสบความสำเร็จนัก ทั้งนี้อาจารย์ธนพลกล่าวว่า ผู้กำกับซีรีส์เรื่องนี้ ตั้งใจทำให้คนดูรู้สึกอึดอัดจากพื้นที่สีดำที่เหลือบนจอแนวนอน ตลอดเวลา 30 นาที
อาจารย์ธนพล ยังมองว่ามือถือและแพลตฟอร์มคือปัจจัยหลักเมื่อพฤติกรรมคนในปัจจุบัน มีการบริโภคสื่อที่เน้นความรวดเร็ว และมีขนาดสั้น ทำให้เกิดความคิดการสร้างภาพยนตร์ที่มีขนาดกระชับตอบโจทย์พฤติกรรมของมนุษย์ เมื่อเปรียบเทียบการดูหนังในโรงภาพยนตร์ ธรรมชาติของสื่อไม่ได้ถูกรบกวนจากสิ่งรอบข้าง และทำให้เราสามารถจดจ่อกับจอที่มีขนาดใหญ่ ในทางกลับกันละครแนวตั้งบังคับให้เราไถ่หน้าจอเพื่อตามติดเนื้อเรื่องไปเรื่อย ๆ จนไม่มีที่สิ้นสุด จนนำไปสู่ช่องทางเศรษฐกิจและการหารายได้ของผู้สร้าง
ในมุมมองของนักรีวิวหนังและคนในวงการภาพยนตร์และสื่อแนวนอน คุณดรีม เห็นด้วยว่าอุปกรณ์เป็นปัจจัยสำคัญ แม้ว่าสายตาของมนุษย์มองโลกเป็นแนวนอน แต่อุปกรณ์มือถือถูกออกแบบมาให้เป็นแนวตั้ง ดังนั้นการเกิดขึ้นของละครแนวตั้งจึงมากจากการปรับเปลี่ยนของให้เข้ากับรูปแบบการบริโภคสื่อของมนุษย์ในปัจจุบัน
ความง่ายในการเข้าถึงเพียงแค่มีโทรศัพท์มือถือและกระบวนการคิดพล็อต นำมาสู่การตั้งคำถามด้านสุนทรียภาพ ทั้งในมุมมองของคนเขียนบทและนักรีวิวหนังต่างมองว่าละครจีนแนวตั้งคือสุนทรียศาสตร์แบบหนึ่ง เพียงแค่มีข้อจำกัดและจุดประสงค์ด้านธุรกิจมาเกี่ยวข้องมากกว่า ซึ่งแตกต่างจากสุนทรียภาพของภาพยนตร์หรือละครโทรทัศน์ดั้งเดิม ที่สามารถเล่าเรื่องได้เยอะกว่าผ่านขนาดจอที่กว้าง และไร้ข้อจำกัดด้านเวลา
จากละครพล็อตจำเจสู่เครื่องจักรทางเศรษฐกิจ
จุดยุทธศาสตร์ละครจีนแนวตั้งกับการบุกตลาดโลก
ละครสั้นจีนกำลังได้รับความนิยมไปทั่วโลก เอเชียตะวันออกเฉียงใต้คือจุดหมายปลายทางยอดนิยมในการส่งออก จากรายงานล่าสุดของ City News Service ระบุว่า ตลาดเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ได้กลายเป็นจุดยุทธศาสตร์ของละครสั้นจีน โดยมียอดดาวน์โหลดแอปพลิเคชันประเภทนี้สูงกว่าอเมริกาเหนือในปีที่ผ่านมา นอกจากนี้ ข้อมูลยังชี้ให้เห็นว่ารายได้จากตลาดต่างประเทศพุ่งสูงขึ้นอย่างก้าวกระโดด จาก 6.4 ล้านดอลลาร์สหรัฐในเดือนกรกฎาคม 2023 ทะยานขึ้นสู่ 59.7 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 2,000 ล้านบาท) ในช่วงเวลาเพียงหนึ่งปี ซึ่งไม่ได้มาจากการโฆษณาเพียงอย่างเดียว แต่รวมถึงการจ่ายเพื่อปลดล็อคเนื้อหา
ที่เมืองกุ้ยหลิน สาธารณรัฐประชาชนจีน
จากงานสัมมนาพันธมิตรสื่อมวลชนอาเซียน (ASEAN Media Partners) ซึ่งจัดขึ้น ณ ฐานการผลิตของ China Media Group (CMG) ในเมืองซานย่า มณฑลไหหลำ เมื่อวันที่ 8 พฤษศจิกายน 2024 ได้มีการหยิบยกประเด็นที่น่าสนใจเกี่ยวกับ “ภูมิทัศน์สื่อบันเทิงรูปแบบใหม่” ที่กำลังสั่นสะเทือนวงการ นั่นคือกระแสความนิยมของ “ละครสั้น” (Micro-dramas) ภายในวงเสวนา เสียงสะท้อนจากตัวแทนสื่อมวลชนหลายประเทศยืนยันตรงกันว่า คอนเทนต์รูปแบบนี้ไม่ได้เป็นเพียงกระแสชั่วคราว แต่กำลังกลายเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตผู้ชม มาลู ทาโลซิก บาร์โทโลเม (Malou Talosig-Bartolome) ผู้สื่อข่าวอาวุโสจาก BusinessMirror ของฟิลิปปินส์ เปิดเผยในฐานะผู้เข้าร่วมงานว่า ตนเองตกอยู่ภายใต้มนต์สะกดของละครสั้นเหล่านี้ ถึงขั้นที่ว่าเคยดูติดต่อกันนานถึงสองเดือน เนื่องจากเนื้อหาที่ดำเนินเรื่องฉับไวและดึงดูดใจจนยากจะละสายตา
แอนเจลิก้า มาร์เวล่า (Angelica Marvela) ผู้ประกาศข่าวจาก Radio of the Republic of Indonesia ชี้ให้เห็นว่า เนื้อหาของละครสั้นมักสะท้อนภาพชีวิตประจำวัน ความขัดแย้งในครอบครัว และเรื่องราวความรักที่จับต้องได้ ซึ่งเป็นสิ่งที่ผู้ชมในอินโดนีเซียและประเทศเพื่อนบ้านรู้สึกมีอารมณ์ร่วม ได้ง่ายกว่าละครจากฝั่งตะวันตก สอดคล้องกับมุมมองของ เซยาร์ จ่อ วิน (Zayar Kyaw Win) ผู้ผลิตรายการจากเมียนมาที่มองว่า ค่านิยมเรื่องความกตัญญูหรือวีรบุรุษผู้ผดุงความยุติธรรมในละครจีน ยังคงเป็นสิ่งที่ตรึงใจผู้ชมในท้องถิ่นเสมอมา
เพื่อตอบรับกระแสละครสั้นที่กำลังเติบโต หน่วยงานท้องถิ่นในจีนโดยเฉพาะอำเภอหลิงสุ่ย มณฑลไหหลำ ได้เร่งผลักดันพื้นที่ให้เป็นฐานการผลิตระดับนานาชาติผ่าน Sea Breeze International Movie Studios สตูดิโอครบวงจรที่ให้บริการตั้งแต่การผลิตจนถึงจัดจำหน่าย ซึ่งตั้งอยู่บนทำเลยุทธศาสตร์ใกล้ชิดเวียดนามและอาเซียน นับตั้งแต่เปิดตัวเมื่อเดือนสิงหาคมปี 2024 จนถึงกันยายนปี 2025 ที่รองรับการผลิตไปแล้วกว่า 80 เรื่อง โดยจุดเด่นอยู่ที่ความพร้อมของฉากจำลองกว่า 90 รูปแบบที่สามารถปรับเปลี่ยนให้เป็นโรงพยาบาลไทย คุก บ่อนคาสิโน หรือเลานจ์สุดหรูได้ในพริบตา ผนวกกับสถาปัตยกรรมและพรรณไม้เขตร้อนในพื้นที่ ทำให้เอื้อต่อการถ่ายทำฉากต่างประเทศให้สมจริงเพื่อตอบโจทย์ผู้ชมอาเซียนโดยเฉพาะ
นอกเหนือจากความพร้อมด้านสถานที่ ปัจจัยสำคัญที่ดึงดูดผู้ประกอบการคือ แต้มต่อทางเศรษฐกิจจากนโยบายท่าเรือการค้าเสรีของมณฑณไหหลำ รัฐบาลท้องถิ่นได้มอบสิทธิประโยชน์จูงใจด้วยการ ยกเว้นค่าเช่าในปีแรก และลดราคาลงครึ่งหนึ่งในอีกสองปีถัดไป พร้อมทั้งสิทธิลดหย่อนภาษีเงินได้นิติบุคคลเหลือเพียงร้อยละ 15 ซึ่งต่ำกว่าอัตราทั่วไปถึงร้อยละ 10 มาตรการเหล่านี้ช่วยลดต้นทุนคงที่ทั้งด้านภาษี แรงงาน และสถานที่อย่างมีนัยสำคัญ ส่งผลให้ไหหลำกลายเป็นหมุดหมายสำคัญที่ผู้ผลิตละครสั้นต่างมุ่งหน้าเข้ามาลงทุนเพื่อรุกตลาดต่างประเทศ ซึ่งประเทศไทยคือหนึ่งในเป้าหมาย
ล่าสุด เมื่อวันที่ 28 พฤศจิกายน 2025 ช่อง 3 ได้จับมือกับจีน ภายใต้ความร่วมมือระหว่างบริษัท Ethnic Relics Culture จากประเทศจีน และ LOVE DRAMA COMPANY LIMITED ของไทย เปิดกล้องมินิซีรีส์ไทย-จีนแนวโรแมนติก-ดราม่าเรื่อง สาวไทยข้ามภพป่วนใจแม่ทัพ และปิดกล้องเมื่อวันที่ 4 ธันวาคมที่ผ่านมา ความเคลื่อนไหวดังกล่าวสะท้อนให้เห็นอิทธิพลของละครจีนแนวตั้งที่ทำให้ผู้ผลิตไทยเปิดรับรูปแบบการเล่าเรื่องแบบใหม่ และการตีตลาดไทยของผู้ผลิตจีน
ทั้งหมดนี้คือหลักฐานเชิงประจักษ์ว่า Vertical Micro Drama ไม่ใช่เพียงกระแสความบันเทิงฉาบฉวย แต่คือนวัตกรรมทางวัฒนธรรมที่ถูกออกแบบมาเพื่อตอบสนองจังหวะชีวิตของมนุษย์ในยุคดิจิทัล จากพล็อตเรื่องที่เคยถูกมองว่าจำเจ กลายมาเป็นอาวุธทางเศรษฐกิจชิ้นใหม่ที่จีนใช้เจาะทะลวงวัฒนธรรมไปทั่วโลก โดยมีหน้าจอมือถือสี่เหลี่ยมผืนผ้าเป็นสมรภูมิ เมื่อพรมแดนระหว่างผู้ผลิตและผู้เสพถูกย่อให้เหลือเพียงปลายนิ้วสัมผัส
Share this: