Art & Culture

หนังสั้นช้างเผือก – พื้นที่แห่งการแสดงออกของนิสิตนักศึกษา

การเปลี่ยนแปลงทางความคิดของคนรุ่นใหม่ผ่านหนังสั้น


การเดินทางของลูกเสือหมู่กะลาที่ได้พบกับพิราบระหว่างทางไปแสนแสบในเมือง Bangkok Dystopia


หากใครได้ไปเทศกาลภาพยนตร์สั้น ครั้งที่ 21 ประจําปี 2560 น่าจะคุ้นหูกับข้อความข้างต้นเนื่องจากประกอบด้วยชื่อหนังสั้นที่เข้าชิงรางวัลช้างเผือกประจําปีนี้ถึงห้าเรื่องด้วยกัน ได้แก่ การเดินทางของลูกเสือหมู่กะลา พิราบ ระหว่างทาง แสนแสบ และ Bangkok Dystopia การประกวดหนังสั้นรางวัลช้างเผือกเป็นพื้นที่หนึ่งที่นิสิตนักศึกษาเลือกใช้ในการแสดงความคิดเห็นทางการเมือง รวมถึงหนังสั้นห้าเรื่องดังกล่าวนี้ด้วย

info
ภาพยนตร์สั้นที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับการเมือง และได้เข้าชิงรางวัลช้างเผือก ครั้งที่ 21 ปี 2560

สิ่งที่น่าสนใจในรางวัลช้างเผือกปีนี้ คือการทําหนังสั้นเกี่ยวกับบริบททางสังคมและการเมืองไทยสะท้อนให้เห็นมุมมองใดของนักศึกษา และการแสดงออกครั้งนี้กําลังบอกถึงการเปลี่ยนแปลงของกลุ่มคนรุ่นใหม่อย่างไร

ปฎิพล ทีฆายุวัฒน์ หรือ เอส บัณฑิตใหม่จากคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีเจ้าคุณทหารลาดกระบัง เป็นผู้ชนะเลิศรางวัลช้างเผือกประจําปีนี้ เขากล่าวว่า หนังสั้นเรื่อง Bangkok Dystopia เป็นสารนิพนธ์เพื่อจบการศึกษา และมีแรงบันดาลใจจากเหตุการณ์เมื่อปี 2557 ที่เขาไม่สามารถเดินทางกลับบ้านได้หลังจากงานเทศกาลฉายหนังย่านฝั่งธนฯ จบลง เนื่องจากช่วงเวลาดังกล่าวมีการประกาศห้ามออกนอกเคหสถานในเวลาค่ำคืน

เอสเล่าต่อว่า เขาแปลกใจและข้องใจต่อเหตุการณ์ครั้งนั้น เพราะเป็นเรื่องที่น้อยคนจะได้เจอ จึงนําประสบการณ์ในวันนั้นมาดัดแปลงเป็นจุดเริ่มต้นของเรื่องพร้อมสอดแทรกมุมมองของเขาต่อเหตุการณ์ทางการเมืองที่เกิดขึ้นในสังคมไทยอีกด้วย

“หนังสั้นนิสิตนักศึกษาเป็นตัวสะท้อนความคิดของคนรุ่นราวคราวเดียวกับเขาได้อย่างดีว่า มองสภาพสังคมที่เป็นอยู่ ณ ขณะนั้นอย่างไร” เอสกล่าว “เสน่ห์ของหนังสั้นนิสิตนักศึกษาอย่างเรา คือ ความกล้าที่จะสื่อสารกับคนอื่นเพื่อบอกเล่าความรู้สึก และความคิดต่อเรื่องใดเรื่องหนึ่ง โดยเฉพาะเรื่องที่ไม่ได้ถูกพูดถึงอย่างการเมือง ทั้งนี้น่าจะมาจากคนในรุ่นเราเติบโตมาพร้อมกับสถานการณ์บ้านเมืองที่ไม่นิ่งและมีปัญหามาตลอด”

บางกอก
ภาพยนตร์ที่ได้รับรางวัลชนะเลิศรางวัลช้างเผือก ครั้งที่ 21 ปี 2560

อีกหนึ่งผู้กํากับนักศึกษาอย่าง โสภณัฐ โสมขันเงิน หรือ แม็กกี้ จบการศึกษาจากคณะวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ หนังสั้นของเขาเรื่อง การเดินทางของลูกเสือหมู่กะลา ได้เข้าชิงรางวัลช้างเผือกครั้งนี้ด้วย เขาเล่าว่า นอกเหนือจากการทําหนังแล้ว เขายังสนใจข่าวสารและการเมืองทําให้เลือกทําหนังสั้นที่เล่าประเด็นทางการเมืองอย่างการใช้อํานาจและความเป็นเผด็จการที่สังคมไทยกําลังเผชิญอยู่

“เมื่อเราอยู่ในยุคที่มีการแสดงออกทางความคิดเป็นไปอย่างจํากัด เราจะเริ่มเก็บกดและอัดอั้นใจจนต้องหาทางออกในการถ่ายทอด และการทําหนังสั้นก็ตอบโจทย์ตัวเราเอง” แม็กกี้กล่าว

การเดินทาง
ภาพยนตร์สั้นที่เข้ารอบชิงรางวัลช้างเผือก ครั้งที่ 21 ปี 2560

ด้านนักวิชาการด้านภาพยนตร์อย่าง ผศ.ดร.โสภาวรรณ บุญนิมิตร อาจารย์ประจําภาควิชาภาพยนตร์และภาพนิ่ง คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวว่า หนึ่งในสาเหตุที่ทําให้นิสิตนักศึกษาอยากเล่าเรื่องสะท้อนสภาพสังคมที่พวกเขากําลังเผชิญอยู่คือ การเปลี่ยนแปลงทางการเมืองบ่อยครั้งในระยะสิบปีที่ผ่านมา ช่วงเวลาดังกล่าวเป็นภาวะหัวเลี้ยวหัวต่อสําคัญของการเมืองไทยที่ส่งผลกระทบโดยตรงต่อคนในสังคม รวมถึงกลุ่มนิสิตนักศึกษาด้วย ขณะเดียวกัน ปัจจัยจากวงการภาพยนตร์ในต่างประเทศก็เข้ามามีอิทธิพลต่อการผลิตผลงานของกลุ่มคนเรียนทําหนังด้วย

“หนังนอกกระแสที่โยงเข้ากับสภาพสังคมและบริบททางการเมืองประสบความสําเร็จในเทศกาลหนังต่างประเทศจํานวนมากอาจเป็นอีกแรงกระตุ้นที่ส่งผลต่อการเพิ่มขึ้นของหนังสั้นนิสิตนักศึกษาประเภทนี้” ผศ.ดร. โสภาวรรณอธิบาย

หนังสั้นนิสิตนักศึกษาในการประกวดรางวัลช้างเผือกครั้งนี้ยังสะท้อนมิติของความเป็นมนุษย์และโครงสร้างทางสังคมไทยออกมาด้วย

ภัทรภร ภู่ทอง นักวิชาการด้านสังคมศาสตร์ นักวิจัย และผู้สร้างสารคดีโครงการบันทึก 6 ตุลา เห็นว่า หนังสั้นนิสิตนักศึกษาเป็นตัวอย่างที่ดีที่สามารถเปลี่ยนความคิดของคนในสังคมได้ไม่มากก็น้อย และผู้ที่ได้รับอิทธิพลมากที่สุดน่าจะเป็นตัวผู้กํากับและเพื่อนร่วมทีมที่จะมีความชัดเจนในมุมมองและประเด็นที่พวกเขาสนใจมากขึ้น นอกจากนี้ การเปลี่ยนแปลงจากตัวเองเป็นพื้นฐานสําคัญที่จะก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงและแรงสะเทือนในสังคมไทยต่อไป

ถึงแม้ว่าหลังการรัฐประหารเมื่อเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2557 การแสดงออกทางการเมืองจะเป็นไปอย่างจำกัดมากขึ้น แต่นิสิตนักศึกษายังคงพยายามนำเสนอเรื่องราวเพื่อแสดงทรรศนะของพวกเขาและเธอผ่านหนังสั้น และเชื่อว่าหนังสั้นเหล่านี้จะสร้างแรงสะเทือนทางความคิดของแต่ละคน รวมถึงการเปลี่ยนแปลงทางสังคมด้วย

เหมือนที่ เอส ผู้กำกับหนังสั้นที่ชนะเลิศรางวัลช้างเผือกในปีนี้ กล่าวว่า “ การเล่าภาพสะท้อนจากระบบเล็กเพื่อให้เห็นภาพโดยรวมของสังคมใหญ่ เป็นอีกหนึ่งทางที่ปลอดภัยและนำไปสู่การคิดต่อยอดเพื่อเปลี่ยนแปลงของคนในสังคม”

%d bloggers like this: