Environment

ทำไมต้องอดอาหาร? : เปิดใจแกนนำชาวเทพา ต้องชุมนุมอหิงสาเพื่อปกป้องบ้านและสิ่งแวดล้อม

พูดคุยกับดิเรก เหมนคร หนึ่งในผู้ชุมนุมเรียกร้องให้รัฐบาลยุติโครงการโรงไฟฟ้าถ่านหิน ว่าทำไมจึงยอมอดอาหาร และชาวบ้านจะเดือดร้อนอย่างไรหากโครงการฯ ยังเดินหน้าต่อ

สัมภาษณ์: พชร คำชำนาญ

ภาพ: เมธาวจี สาระคุณ

นิสิตนักศึกษา พูดคุยกับ ดิเรก เหมนคร ผู้ประสานงานเครือข่ายประชาชนจังหวัดชายแดนใต้ปกป้องสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดล้อมเพื่อสันติภาพ (PERMATAMAS) และหนึ่งในชาวบ้านเทพาผู้ร่วมชุมนุมในครั้งนี้ ว่าทำไมชาวบ้านจากเทพาและกระบี่ต้องเข้ามาชุมนุมและใช้วิธีการอดอาหาร ผลกระทบจากโรงไฟฟ้าที่ชาวบ้านกังวลคืออะไร ชาวบ้านต้องการอะไรจากรัฐบาล และเพราะอะไรถ่านหินจึงไม่ใช่คำตอบของการพัฒนา

IMG_1068 copy
ดิเรก เหมนคร ผู้ประสานงานเครือข่ายประชาชนจังหวัดชายแดนใต้ปกป้องสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดล้อมเพื่อสันติภาพ (PERMATAMAS)

ทำไมต้องใช้วิธีการอดอาหาร การพูดคุยกันด้วยเหตุผลไม่ดีกว่าหรือ

เราเคยใช้วิธีการปกติ คือเวลามีข้อเดือดร้อนเราก็ไปยื่นเรื่องให้นายอำเภอ ที่นั่นจะมีศูนย์ดำรงธรรม แล้วก็ไประดับจังหวัด ระดับประเทศ เราทำตรงนี้มาสามปี ทั้งยื่นเรื่องร้องเรียนและทำข้อมูลให้เขา สามปีมานี้เรายื่นไปเป็นร้อยฉบับ แล้วทุกหน่วยงานเราก็ยื่นมาจะหมดแล้ว ผลคือว่า ไม่มีใครสนใจข้อร้องเรียนของเรา ไม่สนใจเหตุผลที่เราร้องเรียนตั้งแต่ระดับอำเภอจนมาถึงระดับชาติ

เรายื่นเรื่องไปทั้งที่กรรมการสิทธิ์ (คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ) และหน่วยงานอิสระ เราเห็นหน่วยงานที่ดีหนึ่งหน่วยงานที่ทำให้ทั้งสองฝ่ายมาเจอแล้วให้ข้อมูลต่อกันอย่างสงบเรียบร้อย คือกรรมการสิทธิ์ อยากได้บรรยากาศแบบนี้มากๆ แต่ประเด็นคือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับความเดือดร้อนของประชาชนไม่ยอมทำแบบนี้ ปัญหาเลยบานปลาย จนกระทั่งเราสรุปว่า สามปีมานี้ข้อร้องเรียนเราและความเดือดร้อนของเราไม่ได้รับการแก้ไข

สุดท้ายที่เป็นจุดผกผันคือ ที่นายกรัฐมนตรีลงไปที่สงขลาเมื่อวันที่ 27 พ.ย. ปีที่แล้ว ตอนนั้นเราคิดว่าเป็นโอกาสที่ดีของเรามากๆ ที่เราจะสามารถยื่นข้อร้องเรียนให้นายกรัฐมนตรีโดยตรงได้ เราก็เลยจัดเดินเท้า วัตถุประสงค์เพื่อให้สังคมได้เห็นความสำคัญของเรื่องนี้ และให้ทางรัฐบาลเห็นว่าเราเดือดร้อน แต่สุดท้ายเราถูกสลาย เราก็เลยคิดว่านั่นเป็นจุดที่รัฐบาลตัดหรือทำลายวิธีการที่ชอบธรรมของสังคมไทย

เราก็เลยต้องมานั่งที่หน้าทำเนียบก่อน เพราะเป็นเวลาเหมาะสมแล้วที่เราต้องมา หนึ่งคือ รัฐบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องไม่สนใจ ไม่ยอมรับรู้เหตุผลของเรา อันที่สองคือ รายงานที่เราท้วงติงมาตลอดว่าเป็นเท็จก็ยังดันทุรังจะเอาเข้าคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมซึ่งเป็นขั้นตอนสุดท้ายแล้วก่อนอนุมัติโครงการ เพราะฉะนั้นถ้าเรานั่งเฉยๆ ยื่นหนังสือต่อไป ท่านนายกฯ และรัฐบาลคงไม่ทันได้รู้เรื่องราวของเรา เราเลยต้องมานั่งหน้าทำเนียบเพื่อให้ท่านได้รับรู้ข้อมูลข่าวสาร ให้ความสำคัญ

วันนี้ที่เรามานั่งอดอาหารเพราะว่าการประกาศชะลอของท่านไปสามปีไม่มีความชัดเจน การทำงานวิจัยก็ยังเดินหน้าต่อไป เราก็เลยมองว่าเราก็ประกาศตั้งแต่หน้าทำเนียบรัฐบาลก็ไม่สนใจแล้ว รัฐบาลก็บอกว่าเราชะลอไปแล้ว จบแล้ว น่าจะกลับบ้านได้

“ ในความเป็นจริงรัฐบาลประกาศชะลอ แต่ กฟผ. ยังเดินหน้าต่อเรื่องรายงาน ยังเอาเข้าที่ประชุมคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมอยู่เลย เพราะฉะนั้นเราเลยจะนั่งต่อ พี่น้องกระบี่ก็เดือดร้อนด้วย ก็เลยมานั่งรวมกัน แล้วสุดท้ายรัฐบาลก็ยังไม่สนใจ เราก็ต้องแสดงพลังให้สังคมได้เห็นว่าเราเดือดร้อนจริงๆ จึงเรียกร้องความเห็นใจ สื่อสารกับพี่น้องในสังคมด้วยการอดอาหาร ”

ฝ่ายรัฐบาลบอกว่าพลังงานถ่านหินสะอาด ไม่ก่อให้เกิดมลพิษ ในฐานะที่เป็นคนคัดค้าน คิดเห็นอย่างไร

ที่จริงมันเป็นแค่โฆษณาชวนเชื่อ เพราะในรายงาน EHIA รายงานที่เป็นทางการของ กฟผ. ก็บอกว่าถ่านหินที่นำเข้ามาจากอินโดนีเซียมีโลหะหนักจำนวนมหาศาล และไม่สามารถกำจัดได้หมดด้วย มีทั้งปรอท ทั้งแคดเมียม ซึ่งเป็นสารก่อมะเร็งทั้งนั้น อันนี้มีระบุอยู่ในรายงาน EHIA ทั้งหมด เขาก็ระบุว่าเวลาเผาแล้วมันกำจัดไม่หมด ที่เหลือก็ปล่อยออกมาทางปล่องควันแล้วเอาไปทิ้งในบ่อขี้เถ้า ฉะนั้นรายงานก็บอกอยู่แล้วว่ามันไม่สะอาด แต่ที่บอกว่าสะอาดเป็นแค่โฆษณาชวนเชื่อเท่านั้นเอง

มีผู้สนับสนุนหลายคนแย้งว่า ถ้าไม่สร้างโรงไฟฟ้าถ่านหินที่เทพา-กระบี่ แล้วคนใต้จะเอาไฟที่ไหนใช้ อาจารย์คิดเห็นอย่างไร

มีนักวิชาการที่ติดตามเรื่องกำลังไฟฟ้าสำรองในประเทศไทย ตอนนี้ก็เห็นร่วมกันว่ามันเกินไป 30 กว่าเปอร์เซ็นต์ ตามกฎหมายแล้วมันให้สำรองได้แค่ 15 เปอร์เซ็นต์ แต่ตอนนี้มันเกินมา เพราะฉะนั้น กฟผ. เองก็ไม่สามารถจะถกเถียงได้แล้วว่าไฟฟ้าไม่พอ เพราะวันนี้มันล้นเกินแล้ว ภาคใต้ตอนนี้ก็สามารถที่จะเอาไฟมาจากที่ต่างๆ ได้ เหมือนภาคกลาง ก็ไม่ได้มีโรงไฟฟ้าเป็นของตัวเองน ก็ดึงมาจากภาคเหนือบ้าง ภาคอีสานบ้าง คือไฟในประเทศไทยมันดึงมาช่วยกันได้ ภาคใต้ก็ดึงไฟภาคกลางมาก็ได้ ที่สำคัญที่เทพามีโรงไฟฟ้าขนาดใหญ่ คือเป็นโรงไฟฟ้าแก๊สที่ผลิตกระแสไฟฟ้าได้ 1,500 เมกกะวัตต์ ซึ่งในห้าจังหวัดชายแดนภาคใต้ไม่มีโอกาสที่จะขาดไฟอยู่แล้ว

อีกหนึ่งข้อสนับสนุนโรงไฟฟ้าถ่านหินคือบอกว่าสามารถส่งเสริมอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวในภาคใต้ได้ อาจารย์คิดว่าสามารถช่วยได้จริงหรือ

เป็นที่ชัดเจนว่าโรงไฟฟ้าถ่านหินในทางนานาชาติ องค์กรระหว่างประเทศก็บอกว่าเป็นตัวก่อมลพิษในอากาศ ก่อมลพิษให้ทะเล คนในยุโรปและจีนที่เป็นนักท่องเที่ยวหลักของไทยเขาก็หนีมลพิษจากโรงไฟฟ้าถ่านหิน ประเทศของพวกเขาเลิก ลด โรงไฟฟ้าถ่านหินลง เพราะเป็นอันตราย เพราะฉะนั้นที่เขามาบ้านเราเขาก็ไม่อยากเจอเรื่องพวกนี้ ถ้ามาแล้วเจอโรงไฟฟ้าถ่านหินอยู่ที่แหล่งท่องเที่ยว อุตสาหกรรมท่องเที่ยวก็ล้มเหลว ใครเขาจะมาเที่ยว คนพวกนี้เขารู้ดีว่าโรงไฟฟ้าถ่านหินเป็นตัวการที่ทำให้อากาศไม่บริสุทธิ์ เพราะเขามาเพื่อมาสูดอากาศเป็นหลัก ถ้ามาแล้วมาเจอควันถ่านหินเขาก็คงไม่มา

มาตรการเยียวยาของรัฐบาลในกรณีที่ต้องโยกย้ายที่อยู่ตอนนี้มีหรือยัง หรือถ้ามีจะเพียงพอหรือไม่ที่จะทำให้เรายอมโยกย้ายย้าย

ประเด็นแรกคือ เขาจะต้องมีมาตรการที่ชัดเจนก่อน แล้วให้พี่น้องประชาชนได้พิจารณามาตรการนั้น ตอนนี้เราก็เคารพการตัดสินใจของพี่น้องในเครือข่ายฯ ประเด็นตอนนี้คือมาตรการเยียวยายังไม่มี ไม่ต้องพูดถึงเรื่องยอมรับหรือไม่ยอมรับ เราอยากให้มีมาตรการก่อนแล้วเรามาพิจารณาว่ามันพอเพียงไหม จะแก้ไขอะไรได้ไหม แต่วันนี้ประเด็นของมาตรการที่สำคัญคือว่า พื้นที่ตรงนี้จะมีที่ไหนอีกที่จะอุดมสมบูรณ์แบบนี้ ผมว่าเขาหาให้ไม่ได้ เพราะฉะนั้นผมไม่เชื่อว่ามันจะมีมาตรการที่ให้พื้นที่แบบนี้ได้ ซึ่งผมมองว่าพื้นที่นี้ควรจะเก็บเอาไว้

นอกจากผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมแล้ว หากมีโรงไฟฟ้าถ่านหินขึ้นมาจริงๆ จะกระทบต่อวิถีชีวิตของพี่น้องในบริเวณนั้นอย่างไร

ประเด็นหลักคือ เขาต้องสูญเสียแหล่งทำมาหากิน เช่นของเทพาคืออ่าวตือโละปัตตานีที่ประชาชนเรือนหมื่นเรือนแสนทำมาหากิน ถ้าหากสร้างโรงไฟฟ้าถ่านหิน มีระบุในรายงานชัดเจนว่า น้ำที่เขาสูบวันละ 900 ลูกบาศก์จะติดกุ้งหอยปูปลาวัยอ่อนมาวันละ 23 ล้านตัว เขาต้องทำลายวันละหลายล้านตัว เพราะฉะนั้นสัตว์น้ำตัวอ่อนเหล่านี้ที่จะโตมาให้เราจับในอนาคตจะไม่มี ทำลายต้นน้ำเราด้วย ที่สำคัญคือการปล่อยน้ำที่อุณหภูมิเพิ่มขึ้นก็ส่งผลกระทบต่อสัตว์น้ำแถบนั้นอยู่แล้ว ที่หนักกว่านั้นคือเรือขนส่งถ่านหินที่ผ่านหน้าบ้านเรา ผ่านที่ทำกิน ผ่านที่นาของเรา ผ่านเรือกสวนของเรา

“ เพราะฉะนั้นเราสูญเสียที่ทำกิน รายได้ก็จะไม่มี แน่นอนว่าคนต้องลำบากขึ้น ต้องหารายได้ใหม่ ต้องอพยพโยกย้ายกันไป สุดท้ายคือชุมชนจะสลาย หนึ่งคือ ไม่มีรายได้ สองคือ มลพิษที่เต็มบ้านเมือง ชุมชนจะสลาย วิถีชีวิตทั้งหมดที่เราเคยมีก็จะไม่มี ”

เครือข่ายปกป้องสองฝั่งทะเลกระบี่-เทพา ยุติโรงไฟฟ้าถ่านหิน จะปักหลักชุมนุมอยู่ที่นี่จนถึงเมื่อไร

ผมคิดว่าท่านนายกฯ จะยกเลิกโครงการฯ เลยจะปักหลักต่อ คิดว่าตอนนี้เป็นโอกาสดีที่สุดที่จะทำให้นายกฯ ยกเลิก เป็นเวลาทองแล้ว

คาดหวังให้คนในสังคมมีปฏิกิริยาอย่างไรต่อการชุมนุมครั้งนี้

ผมมองว่าทุกคนต้องช่วยกันสื่อสารไปยังรัฐบาลว่าโรงไฟฟ้าถ่านหินมันทำลายประเทศไทย เราไม่เอา คือถ้าเรารักประเทศของเรา เรารักสถานที่ท่องเที่ยว เรารักอาหารทะเล เรารักคนไทยด้วยกัน ผมอยากให้ทุกคนช่วยกันสื่อสารไปยังรัฐบาลด้วยวิธีไหนก็ได้ว่าเราไม่เห็นด้วยกับโรงงานไฟฟ้าถ่านหิน เพราะมันทำลายประเทศของเรา

ฝากถึงสังคม สื่อ องค์กรที่เกี่ยวข้อง และรัฐบาล

ผมว่าโรงไฟฟ้าถ่านหินเทพา-กระบี่ มันตั้งอยู่ทั้งฝั่งอ่าวไทยและอันดามัน ถ้ามันมีมลพิษเพราะมีหายนะเกิดขึ้น หมายความว่าภาคใต้ทั้ง 14 จังหวัดจะได้รับผลกระทบหมดเลย เพราะฉะนั้นผมถือว่าโรงไฟฟ้าถ่านหินเป็นโรงไฟฟ้าที่ทำลายทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมที่รุนแรงที่สุดในประเทศไทย เป็นตัวการทำลายทรัพยากรที่มากที่สุดในวันนี้ โดยเฉพาะทางด้านอากาศและทะเล หนำซ้ำยังทำลายชุมชนด้วย เพราะฉะนั้นจึงอยากเรียกร้องให้องค์กรทั้งหมดที่ดูแลเรื่องทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมหยุดหายนะอันนี้ มันเป็นหายนะครั้งยิ่งใหญ่ของประเทศไทย

“ ถ้าเกิดขึ้นแล้วเราไม่สามารถจะเอาทรัพยากรธรรมชาติที่ดีของภาคใต้กลับคืนมาได้แล้ว หมายความว่าภาคหนึ่งของเราจะเป็นพื้นที่ที่ไม่น่าอยู่อาศัยอีกต่อไป ผมจึงมองว่าต้องเข้าใจผลกระทบของมัน และรีบหยุดโรงไฟฟ้าถ่านหินให้เร็วที่สุด ”

 

%d bloggers like this: